Van Bali via Bangkok naar Vietnam en Cambodja...

Wel een beetje gek om op het vliegveld van Denpasar afscheid te moeten nemen van Nienke en Lynn, na twee en een halve week zo “close” te zijn geweest. Het waren wel helemaal fantastische weken. En dat neemt niemand ons meer af...(:! om maar eens een mooie cliché te gebruiken...
Een halfuur later als de meiden stap ik in het vliegtuig richting Jakarta. Een dag later zou ik doorvliegen naar Bangkok, mijn ”thuisbasis”...

Het weer in Bangkok is aangenaam, overdag 30 graden en 's nachts koelt het af.
Ik heb vijf dagen om de visa voor Vietnam en Myanmar te regelen.

REISPLAN:
Mijn reisplan tot 21 februari – voor die datum staat de terugvlucht naar Dusseldorf geboekt – ziet er op dit moment als volgt uit:
* 9 jan vlucht BKK - Hanoi: anderhalf a twee weken Vietnam
over land naar Cambodja, ca 1 week Laos
* 31 jan terug in Bangkok
• 2 feb tot 19 feb Myanmar
• 21 feb terug naar Nederland

Alles onder voorbehoud in verband met de situatie rond moeder, natuurlijk...


VIETNAM

Hoog tijd voor wat actie, na vijf luie dagen in Bangkok.
Op vrijdag 9 januari, kwart over 8 's avonds land ik op het vliegveld van Hanoi. In de taxi van het vliegveld naar het centrum van Hanoi zit zowaar een Amerikaans gezinnetje... Boze tongen beweren dat de weinige Amerikanen die reizen in Vietnam en Cambodja zich uitgeven voor Canadees... Dat gold overigens niet voor het genoemde gezinnetje.

Heel af en toe doet Hanoi me aan de sfeer en charme van Parijs denken. Niet echt gek als je bedenkt dat Vietnam een dikke halve eeuw geleden nog een kolonie van Frankrijk was.
Flink wat “sightseeing” gepleegd in Hanoi: Women's Museum (tentoonstelling over het lot van vrouwelijke straatventers in Hanoi), Hoa Lo Gevangenis
Tijdens de Vietnamoorlog werden hier Amerikaanse piloten gevangen gehouden en verhoord. Senator McCain heeft hier ook nog gezeten en dankt er zijn heldenstatus aan...
's Avonds ga ik naar de Water Puppet Show. Verrassend leuk!

De volgende ochtend, achter op een motor, naar het Ho Chi Minh Mausoleum.
De entourage roept de beelden op van het voormalige Oostblok. Veel stijf eerbetoon. Aan de poort wordt bezoekers meteen de wacht aangezet: eenieder wordt keurig in de rij gezet, bagage en fotocamera inleveren, petten af, handen langs je lichaam en stevige looppas... Op eerbiedwaardige afstand lopen we rondom het gebalsemde lichaam van Ho Chi Minh. Het lichaam van Ho is in smetteloos wit gehuld, spots verlichten zijn wijze bleke hoofd. Een indrukwekkende, plechtige processie is het ...
Ook het Ho Chi Minh Museum, naast het Mausoleum is één groots eerbetoon aan de belangrijkste man uit de historie van Vietnam.


Sapa, Halong Bay, Hoi An

Ik had me flink verkeken op het klimaat hier in het uiterste noorden van Vietnam. Sapa ligt op een hoogte van 2500 meter tegen de Chinese grens aan. Ik was zo dom geweest om al mijn “warme kleren” met Nienke en Lynn mee terug te geven naar Nederland, twee weken geleden...
Nu was ik genoodzaakt geweest om toch maar weer wat winterkleren aan te schaffen, in Hanoi.
De nachttrein van Hanoi naar Lao Cai, 20 kilometer van Sapa gelegen, vertrekt om 22.00 uur. Ik slaap in een 4-persoons coupé. Om 4.30 uur, na een redelijke nachtrust, wordt er aan de deur gerammeld. Opstaan, we zijn er bijna...

Bergen, vergezichten over rijstterrassen in de dalen, bergstammen: Black Hmong People en “Red Dzao”.
De twee dagen in en rond Sapa worden aangenaam verlevendigd door Kuh - spreek uit: een lange 'q' - , een 23-jarig, 1.50 meter meten vrouwelijke gidsje getooid in fleurige klederdracht. Zij spreekt uitstekend Engels, behoort tot de bergstam van de Black Hmong en is een uitbundige flapdrol... Kuh vertelt dat het bij de bergstammen niet ongewoon is dat 'vrouwen' worden uitgehuwelijkt op dertienjarige leeftijd. Met name de laatste paar jaar lijkt er echter, zij het zeer geleidelijk, verandering op te treden in dit gebruik. Kuh zelf zegt voorlopig niets van mannen te moeten hebben... Zij kan zich deze houding permitteren omdat ze Engels spreekt, wat ze geleerd heeft van toeristen. Kuh heeft slechts drie jaar lagere school gevolgd. Vanwege haar inkomen kan ze zich geemancipeerd opstellen, ook al wordt dat sociaal niet alom geaccepteerd...

Het zonnetje schijnt op beide dagen, het is echter ietwat heiig en het groen van de rijstvelden is toch wel een stuk minder groen dan dat van Bali.
Ik realiseer me wel dat dit een typische opmerking is uit de mond van een verwende toerist..?

Twee dagen later staat Halong Bay op het programma. Een baai met enkele duizenden rotseilandjes die als donkere puisten uit de zee omhoog steken. Op een koloniale houten schuit varen we naar een eilandje voor een bezoek aan de 'Wonder Holes', reusachtige koepelvormige grotten die op de lijst van beschermde natuurmonumenten van de UNESCO staan.
Het is een is redelijk zonnig dag, wel een beetje jammer dat het zicht beperkt is tot zo'n twee kilometer.
De volgende ochtend vlieg ik van Hanoi naar Danang, in zuidelijke richting. Vliegen is goedkoper dan de trein... en vijftien uur minder reizen...

Danang is de plek waar de eerste Amerikaanse troepen aan land kwamen en waar de oorlog begon. De restanten van de Amerikaanse vliegbasis zijn er nog te aanschouwen. Op weg naar Hoi An (een lieflijk stadje 15 kilometer ten zuiden van Danang) passeren we China Beach, een van de beroemdste stranden van Vietnam, met een rits “resorts” natuurlijk. Er is echter niet veel te doen. Enerzijds vanwege het laagseizoen en anderzijds vanwege de tegenvallende toeristencijfers als gevolg van de recessie.
De “Old Town” van Hoi An is werkelijk pittoresk te noemen. Gesitueerd langs de oevers van een kanaal, met fraaie kleurrijke huisjes daterend uit de Franse koloniale tijd. Op het water bootjes en houten schuiten in vroijk geel en blauw. Op mijn gehuurde rijwiel peddel ik door het stadje en langs de oevers van het kanaal. Bij het vallen van de avond schiet ik een reeks wonderschone plaatjes, huisjes en lichten weerspiegelend in het water.

“Dangerous...”

Ik zit in mijn favoriete restaurantje “Chúa Ancient” te ontbijten met uitzicht op de marktstalletjes waarvoor vrouwen gelaten zitten te wachten op potentiele kopers.
Ik heb net ontbeten en zit onder het genot van een glas vers sinaasappelsap te lezen in “The Quiet American” van Graham Greene, een roman over de Franse koloniale tijd in Vietnam. Evenals gisteren valt de motregen als een zachte douche uit de hemel naar beneden.
Plots word ik opgeschrikt door een luid gekrijs. Vrouwen die zojuist nog rustig zaten te keuvelen op stoeltjes voor hun marktkraampje verheffen zich gillend uit hun zetel...
Er verschijnt een jongeman ten tonele, in zijn rechter hand een hamer. Hij slaat een tiental keren wild om zich heen op het asfalt. Aanvankelijk dacht ik aan een muis. Ik sta op om poolshoogte te nemen. De serveerster staat naast me en ik vraag haar: “What's going on ?”
“Animal”, antwoord ze, “dangerous...”
Een minuut later komt er een man met een schepje aangelopen. Hij lepelt het nog stuiptrekkende diertje op en dan zie ik tot mijn schrik dat het niet gaat om een onschuldig muisje, maar om een dodelijke schorpioen....


Ho Chi Minh City

Saigon, heet officieel Ho Chi Minh City. Maar beide namen mogen door elkaar gebruikt worden. Met zijn 5,5 miljoen inwoners en 3,5 miljoen motoren, irritant knetterende brommers en scooters is Saigon de drukste en zeker de luidruchtigste stad van Vietnam. Het is een ware kunst om er over te steken, tussen de aanstormende voertuigen door.
De hele stad staat momenteel in het teken van het Tét, het Chinese Nieuwjaar dat zal worden gevierd op 26 januari. Overal worden boompjes en bloeiende bloemen verkocht. In het park tegenover mijn hotelletje lijkt het wel Keukenhof, bloemenzeeen alom, wachtend op kopers.
De volgende dag breng ik een bezoek aan het “War Remnant Museum”. Hier wordt uiterst gedetailleerd de aanleiding en de ontwikkeling van de Vietnamoorlog geschilderd. De informatie, de foto's, de tentoongestelde objecten: confronterend, soms zelfs misselijkmakend is het.... Wat een leed, voor alle betrokken partijen. Wist niet (meer) dat het zo'n smerige oorlog was met zó veel bommen (14.300.000 ton...), doden (58.159) , vermisten, verminkten (304.000), burgerslachtoffers.
Zelfs nú nog - twee generaties later - worden er kinderen geboren met de meest afschuwelijke afwijkingen doordat de Amerikanen kwistig gifgassen en napalm rondstrooiden...
Het valt me op hoe groot de gelijkenis is met de Irak oorlog. De aanleiding voor de Vietnam oorlog was door de Amerikanen zelf in scene gezet. Mijn vraagtekens over de aanleiding van de Irak oorlog (9/11) worden steeds kleiner...Het lijkt allemaal één groot smerig spel.

De volgende ochtend bezoek ik de Cu Chi Tunnels, 23 kilometer buiten Saigon.
Interessant zo'n kijkje achter de schermen van de Vietcong... Als westerling en wonend in een toch pro-Amerikaans land ben je in de ruim dertig jaar na de oorlog als het ware “gebrainwashed” door al die Vietnamfilms: Apocalypse Now, The Deerhunter, Good Morning Vietnam en First Blood (Rambo...)
De propgandafilms, uit de koker van Hollywood belichten doorgaans slechts één kant: de heroiek van de Amerikaanse GI.
Jawel, een jaar of twintig na de helse oorlog volgen er ook een paar films met een kritische noot, over de Vietnam-oorlogsveteranen, die in de VS veelal door de staat aan hun lot werden overgelaten.
In de films komen de Vietnamezen er bekaaid van af... Het is laf tuig , ze vallen je het liefst in de rug aan en folteren krijgsgevangen gemaakte VS soldaten op de meest gruwelijke wijze. Alle Vietnamese vrouwen zijn nietig en klein en de enige rol die ze met verve vervullen is die van straathoer...
Zelden wordt er gerefereerd aan het feit dat de Vietcong ook voor een ideaal stond en dat het land van onbegrensde mogelijkheden bijna driemaal zoveel bommen op Vietnam heef gegooid dan er in de hele Tweede Wereldoorlog op Europa gevallen zijn...

Het bezoekje aan de Cu Chi Tunnels is andermaal een “eye-opener”...
Allereerst wordt de bezoeker getracteerd op een promotievideo, van “de andere kant”... Er wordt getoond hoe burgers en Vietcong soldaten de handen ineen slaan om samen in een guerilla oorlog de Amerikanen te bestrijden.
Indrukwekkend om te zien hoe de Vietcong een tunnelnetwerk groeven dat reikte tot onder een Amerikaanse basis. Dit gaf hen de mogelijkheid om de vijand in de rug aan te vallen en leidde ertoe dat zelfs achter de linies geen enkele VS soldaat zijn leven meer zeker was.
De tunnels zijn zo eng dat een westerling met een gemiddeld postuur er zich amper doorheen kan wringen. Het tunnelstelsel had een totale lengte van 200 kilometer. Door speciale voorzieningen kunnen soldaten/burgers dagenlang ondergronds verblijven als het nodig is. Er zijn gangen gemaakt met luchtgaten voor ventilatie en ook over vers water kan worden beschikt. Het water van de Mekong was niet langer geschikt als drinkwater, omdat de Amerikanen het vergiftigd hadden...
De tunnels zijn uitsluitend in gebied aangelegd waar de grond uit minimaal 70% klei bestaat., anders zouden de gangen instorten.
Onze gids Vit demonstreert ons de werking van zeven verschillende “boobie traps”. De eerste val wordt gecamoufleerd door een rieten mat, met daar overheen bladeren gestrooid. Als de vijand er op gaat staan kantelt het luik en valt het slachtoffer in een twintigtal omhoog priemende, vlijmscherpe bamboepijlen.
Een tweede exemplaar is voorzien van roterende ijzeren pinnen met aan de uiteinden een soort vishaken voor een nog beter rendement...
Een volgend vernuftig model, de “door trap” is een soort mat met een geraamte van dodelijke pinnen, welke naar beneden valt zodra de Amerikaan de deur opent. Zijn gezicht zal worden doorboord, evenals het gebied rond zijn edele delen...
Zodra de Amerikanen het tunnelstelsel ontdekten werd het terstond tot vogelvrij gebied verklaard. Alles bij elkaar hebben ze er een half miljoen bommen op gesmeten...
Bijna aan het eind gekomen van de excursie kan de toerist in een winkeltje souvenirs kopen in de vorm van jeeps en speelgoedvliegtuigjes die vervaardigd zijn van heuse geweerpatronen... Ook leuk is de het jeepje vervaardigd van Coca Colablikjes....
Helemaal misselijkmakend is het onderdeel waar de door alle onhutsende informatie geemotioneerd toerist zijn levenservaring kan verrijken door voor omgerekend één euro per stuk patronen te kopen en met met een wapen naar keuze – mitrailleur of geweer van Amerikaanse makelij – op de schietbaan het echte Rambo-gevoel te ervaren door, net als een echte Amerikaanse GI, op een bewegend doel te knallen.

Hebben de Vietnamezen toch maar weer mooi geleerd van ons westerlingen... Het maakt ook hun blijkbaar allemaal niet, uit als het maar dollars opbrengt...

Smakeloos... maar zeker ook getuigend van vergevingsgezindheid...

Mekong Delta

Na Saigon reis ik in twee dagen door de Mekong Delta, per bus, boot en fiets door richting Phnom Penh, Cambodja. Het Mekong Delta landschap is bekoorlijk met al zijn riviertjes, kanaaltjes, houten bootjes en sfeervolle hutjes langs de oever. Het is bijna constant leuk om door de ramen van de bus naar buiten te kijken als we urenlang langs de oever van de Mekong rijden. Nadat de visa in onze paspoorten staan gestempeld vervolgen we onze boottocht weer aan de Cambodjaanse kant van de grens en gaan richting Phnom Penh.


Phnom Penh, S-21 Gevangenis en “Killing Fields”

Phnom Penh is een veel rustigere stad als Saigon.
De tweede dag huur ik samen met een Amsterdammer, Ronald, voor de hele dag een tuk-tuk met chauffeur. We bezoeken het Koninklijk Paleis en de Zilveren Pagoda. Maar ook in Pnom Penh staat toeristisch in het teken van recente oorlogen en koloniale strijd.
Het is nog maar dertig jaar geleden dat er een afschuwelijke burgeroorlog heerste, tussen de Rode Khmer, onder leiding van Pol Pot, en de Republikeinse Khmer Republic Partij (onder leiding van Lon Nol en gesteund door de Amerikanen). In 1975 greep Pol Pot de macht en het was zijn streven om binnen vier jaar een socialistische staat te stichten naar Marxistisch model. Het leidde tot een ware genocide: meer dan een miljoen Cambodjanen werden gevangen genomen en afgeslacht. Nog eens een half miljoen mensen kwam om door hongersnood. De opbrengst van de verbouwde rijst werd namelijk aan China verkocht in ruil voor wapens, terwijl het eigen volk crepeerde...
Het bezoek aan de S-21 Gevangenis is werkelijk tenhemelschrijend. In de diverse hallen hangen de foto's van terechtgestelde mannen, vrouwen en kinderen. Ook de instrumenten waarmee de folteringen werden uitgevoerd staan er tentoongesteld. Er staat zelfs een heuse guillotine.
Op een verdieping is een expositie van schilderijen met afbeeldingen waarop op nietsverhullende wijze wordt getoond hoe slachtoffers van het regime in de gevangenis werden gefolterd, gedwongen iets te bekennen wat ze niet gedaan hadden en vervolgens vermoord. In 'hoogtijdagen' werden er 100 gevangen per dag terechtgesteld...
Toen de capaciteit niet toereikend bleek te zijn om de grote aantallen slachtoffers te executeren werden deze verplaatst naar de “Killing Fields”, een plek 14 kilometer buiten Phnom Penh.
Die middag laten we ons daar per tuk-tuk naar toe brengen. Op een terrein van enkele hectares groot werden in de periode 1975-1979 zeventienduizend mannen, vrouwen en kinderen geexecuteerd, d.w.z. doodgeslagen en/of onthoofd. Het is met geen pen te beschrijven... Aan de ingang van de “Killing Fields” staat een toren met glazen zijwanden. Achter het glas zijn de opgestapelde doodshoofden zichtbaar van 8000 slachtoffers van het regime...
Bij de plekken waar de kuilen van de massagraven waren, staan bordjes met daarop vermeld welke afschuwelijke praktijken zich op die plek hebben afgespeeld.

Terugkijkend naar twee weken Vietnam en enkele dagen Cambodja constateer ik dat de afschuwelijke gebeurtenissen tijdens de recente oorlogen in beide landen een diepe indruk op mij hebben achtergelaten. Met ontsteltenis vraag je je af hoe de mens toch in staat kan zijn om zo veel onmenselijke daden te plegen...

Na twee dagen Phnom Penh stap ik, op zaterdag 24 januari, voor de afwisseling maar weer eens in een bus, om een uurtje of zeven later te arriveren in Siem Reap. Dat is de plek vanwaar je Angkor Wat, het wereldberoemde complex van Khmer tempels kunt bezoeken, per fiets of per taxi.

“Finito...”

Dit zal echter de laatste bestemming van mijn reis worden. In Siem Reap aangekomen lees ik een zorgelijk mailtje over de verslechterde gezondheidstoestand van mijn moeder.
Het besluit is snel genomen: ik ga naar huis. Nog voor de avond boek ik een ticket van Siem Reap naar Bangkok, een bustocht van tien uur.

's Morgens word ik om 7 uur opgehaald door een taxibusje. Daarvóór had Ik nog net even tijd om mijn E-mail te checken. Ik lees nog eens twee alarmerende berichtjes van mijn zussen...
De rit naar de verzamelplek voor de bus naar Bangkok duurt een heel uur. De verzamelplek is vóór een reisbureautje. Ik besluit mijn busticket weg te gooien en ter plekke te kijken of er nog plaats is op een vlucht naar Bangkok. Ik kan het onmogelijk tien uur volhouden in een bus...
“Yes”, er is een vlucht... Anderhalf uur later al, zit ik in het vliegtuig op weg naar Bangkok. Daar aangekomen slaag ik er - zij het met veel moeite - in om nog die zelfde dag om 23.55 uur een aansluitende vlucht te boeken naar Dusseldorf, via Wenen.
Om de tijd te overbruggen besluit ik om voor de laatste keer de bus te nemen naar Khao San Road, in het oude stadsdeel van Bangkok. Mijn favoriete plek.
Ik reken snel uit dat dit de zevende keer wordt dat ik op en neer van het vliegveld naar het centrum van Bangkok pendel... Nog één middagje lekker genieten in een aangenaam zonnetje en dan terug naar het kille Nederland. Wel erg blij dat ik al zo snel in Nederland kan zijn...




Mijn besluit staat vast. Ik stop met reizen, deze ronde... Het voelt gewoon niet goed om ver van huis te zijn.
De volgende ochtend om 9 uur land ik in Dusseldorf. Die middag om half twee sta ik aan het ziekenhuisbed van mijn moeder. En...ze valt me niet tegen... moe is gelukkig weer een beetje opgeknapt.


Zoals gezegd, mijn besluit is onherroepelijjk. Ik blijf in Nederland en ga zo snel mogelijk weer aan het werk.
Ik had enige tijd geleden al op de vacature site gelezen dat het Bouwens van der Boijecollege per 1 maart een vervanger zocht in verband met zwangerschapsverlof van een collega. Soms moet je gewoon geluk hebben...

Zoals het er nu (ik schrijf dit op 6 februari) voorstaat kan ik zelfs al a.s. maandag 9 februari beginnen met het vervangen van de lessen.
Ik heb er zin in, de accu is weer opgeladen... En met moeder gaat het, naar omstandigheden, redelijk goed.


Epiloog

Ik kan terugzien op zes fantastische maanden met heel veel hoogtepunten. Heel veel moois gezien, fantastische landschappen. Heel veel interessante mensen ontmoet en ontelbare leuke gesprekken gehad met “locals” en reizigers...
Even resumeren: per trein via Praag, Budapest, Belgrado en Sofia naar Istanbel. Twee weken Turkije, vier weken Iran. Twee weken Thailand, drie weken in Nepal, drie weken Indonesie, twee weken Vietnam en Cambodja...

Ben erg dankbaar dat ik dit op mijn zesenvijftigste toch nog maar mooi allemaal nog kan/kon.
Met veel dank aan mijn dierbaren, moeder, broers, zussen, kinderen en vriendin, die mij dit gegund hebben.

Ook dank aan jullie als trouwe lezers, en voor jullie vele warme reacties. Mijn excuses nog dat ik jullie zo lang heb laten wachten op “het laatste hoofdstuk”...
Wie zei het ook weer: “All's well that ends well...”


Tot ziens!


Uw globetrotter,

Jos




P.S. Foto's volgen nog....